ह्याण्डलिङ
कफीको बोटको मूख्य हाँगाबाट बाक्लोसँग पलाएका नयाँ सहायक हाँगाहरुलाई हातले हटाउने कार्यलाई ह्याण्डलिङ गर्ने भनिन्छ । यो कार्य गर्दा मुख्य हाँगाको आंख्लाबाट दुवैतर्फ पलाएका सहायक हाँगाहरु मध्ये एकातिर एकभन्दा बढी नयाँ हाँगाहरुलाई हटाउनु पर्छ । यो कार्य जेठ—आषाढ र भदौ—असोज महिनामा गर्नु उपयुक्त हुन्छ ।
सेन्टरिङ
कफीको बोटको मूल हाँगाबाट ६ इन्च वरिपरि नयाँ पलाएका हाँगाहरु हटाउने कार्यलाई सेन्टरिङ भनिन्छ । यो कार्यबाट बोटमा हावा र प्रकाशको राम्रो संचार हुन पाउँछ । यो कार्य आषढ—श्रावण महिनामा गरिन्छ ।
डिसकरिङ
त्यसैले मूल हाँगाबाट पलाएका ठाडा मूनाहरुलाई हटाउने कार्यलाई डिसकरिङ भनिनछ । यो कार्य आषाढ—श्रावण महिना र कार्तिक—मङिसर महिनामा गरिन्छ ।
छहारीको किसिम
तत्कालीन छहारी
कफीका कलिला बिरूवालाई तुषारो पर्ने मौसम (मंसिर देखी माघ) र सुख्खा मौेसम (फागुन देखि जेष्ठ) मा छहारीको अति जरुरी हुन्छ । त्यसको लागि धेरै समयसम्म पात नझर्ने रुखका हाँगाहरु जस्तै कटुस वा बाँसको स्याउला, बाँसको टोकरी, चित्रा, खर, पराल, बोरा आदिको छादन बनाई प्रत्येक बोटमा छाँया दिनुपर्छ । त्यसको साथै दुई बोटको बीचमा छिटो बढ्ने प्रकारका कोसे बालीहरु जस्तै अरहर, ढैंचा, सनहेम्प, टेफ्रोसिया आदि लगाउन पनि सकिन्छ ।
अस्थायी छहारी
छहारी दिनको लागि ठुल्ठुला छाँयादार स्थायी बिरूवा नहुर्किन्जेलसम्मको लागि अस्थायी छहारीको व्यवस्था मिलाउनु पर्दछ । अस्थायी छहारीका रुखहरु कफी बिरूवा रोप्नु भन्दा १ देखि २ वर्ष अगाडि नै रोप्नु पर्दछ । यिनीहरु छिटो बढ्ने, पात मसिनो वा सानो हुने, कफी बालीलाई नोक्सान नपुर्याउने प्रकारको हुनुपर्छ ।अस्थायी छहारीका रुखहरु कफीको प्रत्येक दुई वा तीन लाइनको बीचमा रोप्नु पर्छ र स्थायी रुख हुर्के पछि हटाउनु पर्छ । इपिल इपिल, डाडाप, फलेदो, शितल चिनी, केरा, मेवा, आदि अस्थायी ५ छहारीको रुपमा लगाउन सकिन्छ । केराले जमिनबाट बढी पानी सोस्ने हुँदा सिंचाईको सुविधा भएको ठाउँमा मात्र यसलाई लगाउनुपर्छ ।
स्थायी छहारी
यस्ता रुखलाई शुरुमा ४ देखि ५ मिटरको फरकमा रोप्ने र बोट हुर्केर बढी छहारी दिन थालेपछि बीच बीचका बोट हटाई स्थान र अवस्था अनुसार ८ देखि १० मिटरको फरकमा स्थायी किसिमले राख्नु पर्छ । कफी बालीले हलुका छहारी मन पराउने हुँदा ५०% घामछायाँ बोटमा पर्ने गरी रुखहरुलाई समय समयमा काँटछाँट गरी पतल्याउनु पर्छ । कफीलाई बढी पहारिलो ठाउँमा ५० देखि ६० प्रतिशत, मध्यम ठाउँमा ४० देखि ५० प्रतिशत र उच्च भागमा ३५ देखि ४० प्रतिशत छहारीका आवश्यकता पर्छ । उत्तर मोहडा भएको जमिनमा पनि कम छहारी दिएपुग्छ ।
रुख बिरुवा (डाडाप) /चिलाउने रुखको स्थायी छहारी
छहारी रुखको काँटछाँट र व्यवस्थापन डाले घाँस सुख्खा समयमा काट्दा पुरै नकाटी बीच बीचका हाँगा छहारीको लागि राखी आधा (५० प्रतिशत) मात्र काट्नु पर्छ । हाँगा पतल्याउँदा काण्डको सतहमा नै नकाटी केही माथि ठुटा राखेर काट्नु पर्छ ताकि ती ठुटाबाट पुन डाले घाँस पलाअोस् । वर्षातको समयमा छहारीको बढी आवश्यकता नपर्ने हुँदा काँटछाँट गरी पातहरु कफी बगैंचामा छापो (मल्चीङ) दिन सकिन्छ । स्थायी छहारी रुखहरुलाई ३ देखि ४ मिटर उचाईसम्म एकल काण्ड पद्धतिमा हुर्काई त्यसपछि रुखको माथिल्लो भागमा मात्र तेर्सो गरी फैलिने हाँगा विकास गर्नुपर्छ र मूल काण्ड ७ मिटर अग्लो भएपछि यसको टुप्पा काट्नु पर्छ । कफी बाटको टुप्पाको भाग र छहारी रुखको तल्लो हाँगाको बीचमा सूर्यको प्रकाश पर्न र हावा खेल्न दिनको लागि कम्तिमा ५ फिट जति खुला ठाउँ राख्नुपर्छ । पहाडी जग्गाको बनोट अनुसार छहारी रुखहरुलाई उपयुक्त ठाउँ हेरी कान्ला एवं गराको डिलमा लगाउन सकिन्छ । छहारी रुख एउटै जात वा किसिमको नभई विभिन्न किसिमको हुनु राम्रो हुन्छ ।
